دیسک گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که میتواند باعث درد گردن، شانه، بازو و حتی بیحسی یا ضعف در دستها شود. خیلی از افراد فکر میکنند درد گردن یک مشکل ساده و موقتی است، اما در برخی موارد این درد میتواند نشانه دیسک گردن باشد و در صورت بیتوجهی سلامت فرد را تحت تاثیر قرار دهد. آشنایی با علائم، علتها و روشهای درمان دیسک گردن به شما کمک میکند تا این عارضه را بهموقع تشخیص داده و از پیشرفت آن جلوگیری کنید. در این مقاله به بررسی کامل دیسک گردن، علائم، عوامل خطر و روشهای درمان آن میپردازیم.
دیسک گردن چیست؟
دیسک گردن به حالتی گفته میشود که یکی از دیسکهای بین مهرههای گردنی دچار آسیب، بیرون زدگی یا فتق شود. دیسکها ساختارهای نرم و انعطاف پذیری هستند که بین مهرههای ستون فقرات قرار دارند و نقش مهمی در جذب فشار و حفظ حرکت طبیعی گردن ایفا میکنند. زمانی که دیسک از محل طبیعی خود خارج شود یا به اعصاب اطراف فشار وارد کند، علائمی مانند درد گردن، شانه، بازو، بیحسی و ضعف عضلانی ایجاد میشود.
این عارضه در اثر افزایش سن، فرسایش طبیعی دیسکها، آسیبهای ناگهانی یا قرار گرفتن طولانیمدت در وضعیت نامناسب بدن رخ میدهد. شدت علائم دیسک گردن در افراد مختلف متفاوت است و در برخی موارد ممکن است برای درمان به روشهای تخصصی پزشکی نیاز باشد. در مورد دیسک کمر این مقاله را بخوانید.
دیسک گردن چگونه ایجاد میشود؟
دیسک گردن زمانی ایجاد میشود که دیسکهای بین مهرههای گردنی به مرور زمان دچار فرسایش، پارگی یا بیرون زدگی شوند. این دیسکها مانند ضربهگیر بین مهرهها عمل میکنند، اما با افزایش سن یا وارد شدن فشارهای مکرر، خاصیت انعطافپذیری خود را از دست میدهند و ممکن است به اعصاب اطراف فشار وارد کنند.
عوامل مختلفی در ایجاد دیسک گردن نقش دارند. نشستن زیاد با وضعیت نامناسب، کار مداوم با کامپیوتر و تلفن همراه، انجام فعالیتهای سنگین، حرکات ناگهانی گردن، آسیبهای ناشی از تصادف و افزایش سن از مهمترین دلایل بروز این عارضه هستند. در بسیاری از موارد، ترکیبی از فرسایش طبیعی ستون فقرات و سبک زندگی نامناسب زمینه ایجاد دیسک گردن را فراهم میکند. برای کسب اطلاعات در مورد تنگی کانال نخاعی این مقاله را بخوانید.
شایعترین علائم دیسک گردن که نباید نادیده بگیرید
علائم دیسک گردن بسته به شدت آسیب و میزان فشار واردشده به اعصاب میتواند متفاوت باشد. در برخی افراد علائم خفیف هستند، اما در موارد پیشرفته ممکن است درد و محدودیت حرکتی قابل توجهی ایجاد شود. شایعترین علائم دیسک گردن که نباید نادیده بگیرید:
- درد مداوم در ناحیه گردن
- انتشار درد به شانهها و بازوها
- بیحسی یا گزگز در دستها و انگشتان
- ضعف عضلات بازو و دست
- کاهش دامنه حرکتی گردن
- درد هنگام چرخاندن یا خم کردن گردن
- احساس سوزش در ناحیه گردن و شانه
- سردرد، بهویژه در پشت سر
- گرفتگی و اسپاسم عضلات گردن
- افزایش درد هنگام نشستن طولانی یا کار با موبایل و کامپیوتر
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره دیسک گردن و بررسی بهترین روش درمان متناسب با شرایط شما، میتوانید از مشاوره تخصصی دکتر محسن مطلبی، جراح ستون فقرات بهرهمند شوید. تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی مناسب میتواند نقش مهمی در کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری داشته باشد.
علتهای اصلی ابتلا به دیسک گردن چیست؟
دیسک گردن در اثر فرسایش تدریجی دیسکهای بین مهرهای یا وارد شدن فشار بیش از حد به ستون فقرات گردنی ایجاد میشود. برخی عوامل میتوانند روند آسیب دیدگی دیسکها را تسریع کرده و خطر ابتلا به این عارضه را افزایش دهند.
علتهای اصلی ابتلا به دیسک گردن عبارت اند از:
| علت | توضیح |
| افزایش سن | با بالا رفتن سن، دیسکها آب و انعطافپذیری خود را از دست میدهند. |
| وضعیت نامناسب بدن | نشستن یا ایستادن نادرست فشار زیادی به مهرههای گردن وارد میکند. |
| استفاده طولانی از موبایل و کامپیوتر | خم نگه داشتن مداوم گردن باعث افزایش فشار روی دیسکها میشود. |
| آسیب و ضربه به گردن | تصادفات، زمین خوردن یا ضربات مستقیم میتوانند به دیسک آسیب برسانند. |
| بلند کردن اجسام سنگین | فشار ناگهانی به ستون فقرات خطر بیرونزدگی دیسک را افزایش میدهد. |
| حرکات تکراری گردن | انجام مداوم برخی فعالیتها باعث فرسایش زودرس دیسکها میشود. |
| کمتحرکی | ضعف عضلات گردن و شانهها میتواند احتمال آسیب دیسک را بیشتر کند. |
| اضافه وزن | وزن بالا فشار بیشتری به ستون فقرات وارد میکند. |
| عوامل ژنتیکی | برخی افراد به دلیل سابقه خانوادگی بیشتر در معرض دیسک گردن قرار دارند. |
| استعمال دخانیات | سیگار میتواند خونرسانی به دیسکها را کاهش داده و روند تخریب آنها را تسریع کند. |
دیسک گردن چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص دیسک گردن تنها بر اساس علائم بیمار انجام نمیشود و پزشک برای اطمینان از وجود این عارضه از روشهای مختلف تشخیصی استفاده میکند. تشخیص دقیق به انتخاب بهترین روش درمان و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک میکند.
معاینه بالینی
پزشک در اولین مرحله با بررسی علائم بیمار، سابقه پزشکی و انجام معاینات فیزیکی وضعیت گردن را ارزیابی میکند. در این معاینه میزان درد، دامنه حرکتی گردن، قدرت عضلات و واکنشهای عصبی بررسی میشود تا احتمال وجود دیسک گردن مشخص شود.
تصویربرداری با MRI
امآرآی یکی از دقیقترین روشهای تشخیص دیسک گردن است. این روش تصاویر کاملی از دیسکها، مهرهها، نخاع و اعصاب ارائه میدهد و میتواند محل و شدت بیرونزدگی دیسک را بهخوبی نشان دهد. در مورد شکستگی ستون فقرات این مقاله را از دست ندهید.
تصویربرداری با سیتیاسکن
در برخی موارد پزشک برای بررسی دقیقتر ساختار استخوانها و مهرههای گردن از سیتیاسکن استفاده میکند. این روش میتواند اطلاعات مفیدی درباره تغییرات ستون فقرات و میزان فشار وارد شده به اعصاب ارائه دهد.
رادیوگرافی (عکسبرداری با اشعه ایکس)
عکسبرداری با اشعه ایکس به طور مستقیم دیسک را نشان نمیدهد، اما میتواند مشکلاتی مانند کاهش فاصله بین مهرهها، آرتروز گردن یا سایر ناهنجاریهای استخوانی را مشخص کند.
نوار عصب و عضله (EMG)
اگر بیمار دچار بیحسی، گزگز یا ضعف عضلانی باشد، پزشک ممکن است نوار عصب و عضله را تجویز کند. این آزمایش عملکرد اعصاب و عضلات را بررسی کرده و مشخص میکند که آیا علائم بیمار ناشی از فشار دیسک بر اعصاب است یا علت دیگری دارد.
روشهای درمان دیسک گردن
درمان دیسک گردن به شدت علائم و میزان آسیب دیسک بستگی دارد. بسیاری از بیماران با روشهای غیرجراحی بهبود پیدا میکنند و تنها در موارد شدید به جراحی نیاز است. پزشک پس از بررسی وضعیت بیمار، مناسبترین روش درمان را انتخاب میکند.
استراحت و اصلاح عادات روزانه
در بسیاری از موارد، کاهش فعالیتهای سنگین و پرهیز از حرکاتی که باعث تشدید درد میشوند، میتواند به کاهش علائم کمک کند. همچنین اصلاح وضعیت نشستن، کار با کامپیوتر و استفاده صحیح از تلفن همراه نقش مهمی در کاهش فشار واردشده به مهرههای گردن دارد.
دارو درمانی
برای کنترل درد و التهاب، پزشک ممکن است داروهای ضدالتهاب یا شلکنندههای عضلانی تجویز کند. این داروها به کاهش درد و بهبود توانایی انجام فعالیتهای روزمره کمک میکنند، اما بهعنوان درمان اصلی در نظر گرفته نمیشوند.
فیزیوتراپی
فیزیوتراپی یکی از موثرترین روشهای درمان دیسک گردن است. تمرینات تخصصی باعث تقویت عضلات گردن و شانه شده و فشار واردشده به دیسکها را کاهش میدهد. علاوه بر این، برخی تکنیکهای فیزیوتراپی میتوانند درد و خشکی گردن را نیز کمتر کنند.
تزریق داروهای ضدالتهاب
در بیمارانی که درد شدیدی دارند و به درمانهای معمول پاسخ نمیدهند، ممکن است تزریق داروهای ضدالتهابی در اطراف عصب آسیبدیده انجام شود. این روش میتواند التهاب را کاهش داده و تسکین قابل توجهی ایجاد کند.
جراحی دیسک گردن
جراحی آخرین گزینه درمانی است و زمانی انجام میشود که روشهای غیرجراحی موثر نباشند یا فشار دیسک باعث ضعف عضلانی و اختلالات عصبی شده باشد. هدف جراحی برداشتن فشار از روی اعصاب و کمک به بازگشت عملکرد طبیعی گردن است.
جراحی دیسک گردن چه زمانی ضروری است؟
جراحی دیسک گردن زمانی توصیه میشود که روشهای غیرجراحی مانند دارودرمانی، فیزیوتراپی و استراحت نتوانند علائم بیمار را بهبود دهند. اگر درد گردن و بازوها برای چندین هفته یا چند ماه ادامه پیدا کند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد، پزشک ممکن است جراحی را به عنوان یک گزینه درمانی مطرح کند.
همچنین در مواردی که دیسک گردن باعث فشار شدید روی اعصاب یا نخاع شده باشد، علائمی مانند ضعف عضلانی، بیحسی مداوم دستها، اختلال در حرکت اندامها یا کاهش کنترل ادرار و مدفوع ایجاد میشود که نیاز به بررسی سریع پزشکی دارد. در چنین شرایطی، جراحی میتواند از آسیب بیشتر به اعصاب جلوگیری کرده و به بهبود عملکرد طبیعی بیمار کمک کند.
عوارض درمان نکردن دیسک گردن چیست؟
بیتوجهی به دیسک گردن و به تعویق انداختن درمان میتواند باعث پیشرفت بیماری و افزایش فشار روی اعصاب و نخاع شود. هرچه درمان دیرتر آغاز شود، احتمال بروز عوارض جدیتر و طولانیمدت بیشتر خواهد بود. در ادامه به این عوار اشاره شده است:
- تشدید درد گردن و شانهها
- انتشار درد به بازوها و دستها
- بیحسی و گزگز مداوم اندامها
- ضعف عضلات دست و بازو
- محدود شدن حرکات گردن
- کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره
- فشار بیشتر بر اعصاب گردنی
- اختلال در تعادل و هماهنگی حرکات
- آسیب دائمی به اعصاب در موارد شدید
چگونه از دیسک گردن پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از دیسک گردن تا حد زیادی به رعایت اصول صحیح در فعالیتهای روزمره و مراقبت از ستون فقرات بستگی دارد. با ایجاد چند تغییر ساده در سبک زندگی میتوان فشار وارد شده به مهرهها و دیسکهای گردنی را کاهش داد و خطر ابتلا به این عارضه را کمتر کرد.
- وضعیت صحیح نشستن و ایستادن را رعایت کنید.
- هنگام کار با موبایل، سر را بیش از حد به سمت پایین خم نکنید.
- صفحه نمایش کامپیوتر را همسطح چشم قرار دهید.
- به طور منظم ورزش و حرکات کششی گردن انجام دهید.
- از نشستن طولانیمدت بدون استراحت خودداری کنید.
- اجسام سنگین را به روش صحیح بلند کنید.
- وزن خود را در محدوده مناسب حفظ کنید.
- از بالش و تشک استاندارد استفاده کنید.
- عضلات گردن و شانه را تقویت کنید.
- از حرکات ناگهانی و چرخش شدید گردن پرهیز کنید.
سخن پایانی
همان طور که گفته شد، دیسک گردن یکی از مشکلات شایع ستون فقرات است که میتواند با علائمی همراه باشد. تشخیص بهموقع و انتخاب روش درمانی مناسب نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت بیماری دارد. خوشبختانه در بسیاری از موارد با رعایت اصول صحیح زندگی، فیزیوتراپی و درمانهای پزشکی میتوان علائم را کنترل کرد. به گفته دکتر محسن مطلبی، جراح ستون فقرات، مراجعه به موقع به پزشک و شروع درمان در مراحل اولیه، شانس بهبودی افزایش مییابد و از نیاز به درمانهای پیچیدهتر در آینده جلوگیری میشود.
سوالات متداول
در برخی افراد، مشکلات مهرهها و دیسکهای گردنی ممکن است با علائمی مانند سرگیجه، احساس عدم تعادل یا سردرد همراه باشد. البته سرگیجه میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و برای تشخیص علت اصلی باید به پزشک مراجعه کرد.
بله، خم کردن طولانی سر هنگام کار با تلفن همراه میتواند فشار زیادی به مهرهها و دیسکهای گردنی وارد کند و در طولانیمدت احتمال بروز مشکلات گردن را افزایش دهد.
خوابیدن به پشت یا پهلو با استفاده از بالش استاندارد که از گردن به خوبی حمایت کند، مناسبتر است. خوابیدن روی شکم میتواند فشار بیشتری به گردن وارد کرده و علائم را تشدید کند.
